اليعقوبي ( مترجم : آيتي )
173
تاريخ اليعقوبي ( فارسي )
باب اول كه در آن نامگذارى شهرها است . باب دوم ( در بيان ) طول هر شهرى . باب سوم ( در بيان ) عرض شهرى كه عبارت است از انحراف آن از حد رأس - الحمل و رأس الميزان به طرف شمال . و براى هر اقليمى عرض آن را كه انحراف وسطش از رأس الحمل و رأس الميزان به طرف شمال باشد ، معين كرده و آن را در سر جدول مطالعش نهاده است ، و هر گاه عرض شهرى از شهرهاى عالم را بخواهى پس اگر نام آن در ضمن شهرها ثبت شده باشد و گر نه بايد بعرض هر اقليمى كه نزديكتر است نگريست پس هر اقليمى كه عرض آن شهر بعرض آن نزديكتر باشد ، آن شهر از آن اقليم به حساب خواهد آمد . و بابى : كه در آن عرض هر اقليمى است پس گفته است كه : اقليم اول 6 درجه و 1 دقيقه . اقليم دوم 23 » « 11 » اقليم سوم 30 « » 22 « اقليم چهارم 36 » اقليم پنجم 40 « » 56 « اقليم ششم 45 » « 32 » اقليم هفتم 48 « » 32 « و بابى : كه در آن انحراف قمر را ذكر كرده و همان است كه » براكفيس « ناميده مىشود و مىگويد كه آن انحراف در ديدن قمر است زيرا كه براى قمر دو جاى مختلف است : يكى از آن دو جاى ديدن آن و ديگر جاى معتدل آن . و بابى : در اجتماع خورشيد و ماه و استقبال آن دو و آنكه چگونه حساب آن را مىرسند تا درست در آيد .